Engeltjes-, Roosjes- en Zilvertin

engeltje 1Op deze pagina vind je zin maar ook onzin over Engeltjestin, Roosjestin en Zilvertin. Over tinmerken zijn al veel boeken vol geschreven. Elk land heeft wel zijn eigen standaardwerk met merken. Over Nederlandse tinnegieters en hun tinmerken vanaf de middeleeuwen tot zo ongeveer 1850 heeft de heer B. Dubbe een echt standaardwerk geschreven. U vindt dit boek in vrijwel elke goede plaatselijke bibliotheek. Ik heb zelf maar niet de minste pretentie dat ik van die periode van vóór 1850 ook maar iets vanaf weet. Daarvoor moet u terecht bij Jan Beekhuizen (van tussen Kunst en Kitsch) of een van de vele andere leden van de Nederlandse Tinvereniging.
Na ± 1850 wordt alles anders. Napoleon schaft de gilden af en tin wordt in huishoudens steeds minder gebruikt. engeltje 2Gieters worden echte fabrikanten en de export neemt toe. ENGELTJES zijn geen waarborg meer voor kwaliteit of legering. Hetzelfde geldt voor de bekende al dan niet gekroonde TUDOR ROOS. Aanduidingen als "Made in Holland" en "Real Dutch Pewter" zijn pas echt van de 20e eeuw. De term “zuiver tin” en/of vermelding van percentages nemen de plaats in van engeltjes en  rozen. Namen van fabrikanten verschijnen in eigentijdse letters en vormgeving. Plaatsnamen staan er bijna altijd wel bij vermeld. De gebruikte typografie en de vormen van de merken geven vaak een duidelijk indicatie omtrent de tijd waarin het gemaakt is. Een merk uit de Art Nouveau/Art Deco periode ziet er beslist anders uit dan iets uit de fifties of de sixties. Zeker als er terug gegrepen word op replica's van oude modellen en vormen kent de fantasie geen grenzen om de quasi authenticiteit te etaleren. Alles mag, want voorschriften en kwaliteitscontrole van overheidswege zijn er niet meer. Elk percentage en elke legering is toegestaan. Dus als u iets in handen heeft en u heeft goede reden om aan te nemen dat het niet ouder dan 150 jaar is, hecht dan niet te veel waarde aan engeltjes en rozen. engeltje 3En zeker niet al u behalve een engel of roos geen enkel ander te identificeren of te traceren merk aantreft. Bij twijfel altijd blijven twijfelen. Een fabrikant die echt trots is op zijn product, zet er echt graag zijn naam bij. In de fifties en sixties zijn er in Nederland duizenden setjes met maatbekers op de Nederlandse schoorstenen verschenen en een eikenhouten rekje met borden stond ook erg goed in bijna elk interieur. Deze artikelen werden soms in Nederland gemaakt, maar ook massaal vanuit het buitenland geïmporteerd en rijkelijk voorzien van allerlei fantasie tinmerken en ijkstempels. En wat dacht u van al die rekjes met geboorte- en bruidlepels?

En dan nog de term ZILVERTIN. Maakt u zich geen illusies, er bestaat géén legering van zilver samen met tin. De term "zilver"slaat slechts op de wijze van gieten en polijsten. Elk voorwerp van tin zal na langdurig poetsen er (bijna) uit kunnen zien als zilver. Tin werd vroeger niet voor niets het zilver van de armen genoemd. Het ene artikel zal, afhankelijk van de legering, na korte, het andere na langere tijd en soms pas na hele lange tijd uiteindelijk toch weer een "patine" krijgen zoals u dat op middeleeuws tin tegen komt. engeltje 4Het is een kwestie van smaak die erg aan mode onderhevig is. Alleen voor industrieel soldeerwerk, daar waar extra sterkte nodig is en/of lood niet meer mag i.v.m. giftigheid (koperen waterleidingen, electronica), wordt bij loodvrije soldeertin tot 5% zilver toegevoegd. Maar niet te somber, niet alles vanaf 1850 is van inferieure kwaliteit, al zal niet iedereen dat met mij eens zijn. Er waren in Nederland tot ± 1970 nog diverse fabrikanten die zeer serieus met hun ambacht omgingen. Zonder compleet te willen zijn noem ik Daalderop, Depoorter, Jeka, Hans Klein, Kurz, Rembrandt, ZTI, Gero, Kamphof, Tollenaar en Meeuws. En dan was er natuurlijk ook nog een handvol zelfstandige ontwerpers zoals Chris Achterberg, Hendrik Methorst en Conrad Fehn die soms ook wel in tin werkten. In mijn database heb ik inmiddels zo'n 350 merkstempels verzameld uit de afgelopen 150 jaar. Dus als u wat wilt weten, stuur mij dan een (digitaal) fotootje en ik zal proberen u aan wat kennis te helpen. Of koop mijn boek!