Tinmerken

Er is veel kennis over tinmerken, maar er zijn ook heel veel misverstanden. De heer Bé Dubbe heeft een bekend standaardwerk geschreven over Nederlands tin en tinnegieters vanaf zo ongeveer de Middeleeuwen tot ±1850. In zijn boek houdt hij ook een hele verhandeling over tinmerken uit die periode. Dit boek wordt niet meer uitgegeven, maar het is in elke goede Nederlandse bibliotheek te vinden.
merkenbalk 1

Vanaf ± 1850 wordt alles anders. Napoleon schaft de gilden af en tin wordt in huishoudens veel minder gebruikt. Vroeger moesten merkstempels bij het overlijden van een Meester-tingieter ingeleverd worden, vanaf toen niet meer. Niet alleen vormen gaan bij het stoppen van het bedrijf soms over naar een concurrent, maar ook de merknaam. Zoals bijvoorbeeld de naam Meeuws naar Metawa en van Maurik naar Tollenaar. Gieters worden echte fabrikanten en de export neemt toe. Ambacht werd industrie. Aanduidingen als “Made in Holland” en Real Dutch Pewter zijn pas echt van de 20e eeuw.  “Zuiver tin” en vermelding van percentages nemen de plaats in van engeltjes en rozen. Namen van fabrikanten verschijnen in eigentijdse letters en vormgeving. Plaatsnamen staan er bijna altijd wel bij vermeld. De gebruikte typografie en de vormen van de merken geven vaak al een duidelijk indicatie omtrent de tijd waarin het gemaakt is. Een merk uit de Art Nouveau/Art Deco periode ziet er beslist anders uit dan iets uit de fifties of de sixties.
merkenbalk 2
Zeker als er terug gegrepen word op oude vormen kent de fantasie kent geen grenzen om de quasi-authenticiteit te etaleren. Alles mag want voorschriften en kwaliteitscontrole van overheidswege zijn er niet meer. Elk percentage en elke legering is toegestaan. Dus als u iets in handen heeft en u hebt goede reden om aan te nemen dat het niet ouder dan 150 jaar is, hecht dan niet te veel waarde aan engeltjes en rozen. En zeker niet als u behalve een engel geen enkel ander te identificeren of te traceren merk aan treft. Bij twijfel altijd blijven twijfelen. Een fabrikant die echt trots is op zijn product, zet er echt graag zijn naam bij.
merkenbalk 3

Naast mijn eigen verzameling, die pas zo ongeveer met de komst van de industriële revolutie begint, heb ik inmiddels een aardig archief opgebouwd van Nederlandse tinmerken van de 20e eeuw. Ruim 300 merken heb ik verzameld en bestudeerd. Ook vele mappen vol met catalogi, correspondentie en krantenknipsels heb ik als naslagwerk verzameld. En daarin kan je zo ongeveer wel een lijn ontdekken. Ik ben geen wetenschapper en dus zijn het soms ook niet meer dan eigen conclusies die wellicht door iemand anders weersproken zouden kunnen worden.

Wil je meer weten? Koop dan mijn boek!